Qui sommes-nous?

Notre association professionnelle est constituée de kinésithérapeutes diplômés, spécialisés en obstétrique, gynécologie et rééducation pelvienne.

PRENATAAL

Bevallen doet pijn.  Eeuwen geleden stelde de kerk dat dit een straf was voor de zonde, die de vrouw begaan had door seksuele gemeenschap te hebben.  Ook na loskoppeling van seksualiteit en zonde, bleef men van opvatting dat een bevalling pijn behoorde te doen.

Binnen de geneeskunde zocht men naar mogelijkheden om de bevallingspijn te verminderen.  Rond 1847 werd in dit verband het eerste chemische pijnbestrijdingsmiddel, chloroform, beschreven. Dit bleek echter schadelijk voor de lever.

In Rusland werd reeds in de negentiende eeuw hypnose toegepast om een bevalling vlotter te doen verlopen.  Deze methode heeft tot op heden een grote evolutie doorgemaakt met goede resultaten maar weinig verloskundigen zijn met deze methode vertrouwd.

Op een congres in Leningrad, in 1951, stelden Russen, naast hun reeds bestaande suggestieve hypnosetoepassingen volgens Schultz (1916), de psychoprofylactische methode volgens Velvowski voor.  Deze hypno-suggestieve methode bestond uit het aanleren van een positief geconditioneerd reflex (Pavlov), want pijnervaring was ook een cortexaktiviteit.  Een hijgende ademhaling (opgewekte hyperventilatie) tijdens de weeën moest de pijn verminderen en het oefenen van het blokkeren van de ademhaling tijdens het persen de uitdrijving bevorderen en zo kreeg de vrouw het gevoel zelf haar bevalling wat in handen te hebben.  De informatie werd gegeven door een team van artsen, vroedvrouwen en kinesitherapeuten.  De praktische lessen werden door kinesitherapeuten gegeven.  De vaders kregen de mogelijkheid de voorbereiding tot de bevalling bij te wonen.

Rond 1930 werd de progressieve relaxatie methode volgens E. Jacobson toegepast om de pijn (en de tonus) bij de bevalling met meer gelocaliseerde, progressieve ontspanningsoefeningen te begeleiden.

De eerste initiatieven en ontwikkelingen van de verloskundige kinesitherapie komen echter uit de Angelsaksische landen.  In 1933 publiceerde Dr. G. Dick Read “De natuurlijke geboorte zonder angst” waarbij de voorbereiding tot de bevalling toegespitst werd op de psychische voorbereiding met als doel de vicieuze cirkel ‘angst-spanning-pijn’ te doorbreken. 

Het geven van méér voorlichting over het verloop van de bevalling zorgde voor minder angst bij de vrouw.  Door het tevens aanleren van ademhalings- en ontspanningsoefeningen en het geven van de nodige adviezen over voeding en leefgewoonten trachtte men de gezondheid van de vrouw te verbeteren. 

Bovendien schreef Read zwangerschapsgymnastiek voor!

Zijn methode, die later de methode tot natuurlijke baring wordt genoemd, werd eerst toegepast op een selecte groep vrouwen, maar werd met behulp van kinesitherapeuten uitgewerkt tot een volledig programma en overgebracht naar Europa.

In Frankrijk, te Parijs, pasten Dr. Lepage en kinesitherapeute Fernande Harlin, ook reeds de psychosomatische voorbereiding toe.  Harlin publiceerde in 1951 haar boek “Pour une maternité heureuse”.

De psychoprofylactische methode uit Rusland werd ook rond 1952 door Lamaze in Frankrijk geïntroduceerd, waarbij hij ook de vroedvrouwen opleidde tot deze methode.   Geleidelijk werd het contact tussen arts en vrouw van groot belang geacht en ook de aanwezigheid van de partner, zowel tijdens de voorbereiding als tijdens de bevalling zelf.

De vrouw krijgt haar verantwoordelijkheid tijdens de bevalling en is niet langer afhankelijk van haar ‘verlosser’.  Het actief deelnemen aan haar eigen bevallingsproces geeft de vrouw haar eigen emotionele beleving maar zij ondervindt tevens positievere obstetrische gevolgen.  De bevalling wordt veiliger.  De voorbereiding en de begeleiding door de kinesitherapeut is gericht op het verhogen van het zelfvertrouwen van de vrouw door haar inzicht te geven in haar eigen lichamelijk functioneren en in diegenen die haar zullen bijstaan.

In de loop van de jaren zestig werden nog andere manieren van zwangerschapsbegeleiding uitgewerkt: sofrologie volgens de spaanse psychiater Caycedo, die de structuren van het menselijk bewustzijn bestudeert, evenals de mogelijkheden tot ingrijpen en wijzigen ervan.  A. De Carcer heeft het werk van Caycedo aangepast aan de obstetriek en bracht zo de intermitterende sofronisatie tijdens de ontsluitingsperiode tot stand.Haptonomie en musicotherapie vonden ingang.

In Pithiviers (Frankrijk) werken M. Odent en zijn staf al meer dan twintig jaar met de methode actief bevallen, waarbij men er naar streeft de vrouw zoveel mogelijk zelf te laten doen en zo weinig mogelijk in te grijpen.In de jaren ‘80 zijn de prenatale voorbereiding in het water en het onderwater bevallen in opmars.  In België is de vereniging ‘Aqualude’ actief op dit domein met zowel kinesitherapeuten als vroedvrouwen in hun rangen.  Dr. Ponette (Oostends gynaecoloog, op pensioen) is baanbreker voor onderwaterbevallingen. 

In België vonden vooral rond 1957 verloskundige kinesitherapeuten toegang tot de materniteiten.  Onze pioniers waren Denise de Hagen te Brussel, Jacqueline Broucke-Calmeyn te Brugge, Annie Derden te Kortrijk, Adelheid Hubert te Mechelen, Renilde Truyens te Schoten, Henriëtte De Schrijver te Leuven en Monique Bayer-Verstraeten te Sint-Niklaas.  Deze pioniers hebben ervoor gezorgd dat in augustus 1973 de pre- en postnatale gymnastiek in de nomenclatuur kinesitherapie opgenomen werd.

Zo richtten zij in oktober van datzelfde jaar de beroepsvereniging BGKVG/UPKOG op (Beroepsvereniging van Gediplomeerde Kinesitherapeuten, afdeling Verloskunde, Gynecologie/Union Professionnelle des Kinésithérapeutes section Obstétrique et  Gynécologie).

Aanvankelijk werd de vereniging geleid door Hélène Mullie-Derom. Daarna waren ook Brigitte Vandenbussche en Marie-Josée Decoster en Mireille Hecq jarenlang voorzitter.
Vandaag is Christine Van De Putte voorzitter van de vereniging.

POSTNATAAL

De postnatale begeleiding heeft ook een hele evolutie doorgemaakt.  Gelijktijdig met de prenatale ontwikkeling in België (einde jaren ’50) werd er ook de postnatale gymnastiek gegeven.  Deze bestond uit een aantal oefensessies voor de gekende buikspieroefeningen: veeleer dynamische oefeningen voor de rechte, de schuine buikspieren, bekkenkantelingen en bilspieroefeningen.  De oefeningen werden gegeven in groepjes van 5 à 6 personen.  De vrouwen die een keizersnede ondergingen kregen postoperatieve ademhalingsoefeningen en circulatieoefeningen van de onderste ledematen en begonnen enkele weken later, na  het herstel van de wonde,   aan dezelfde oefeningen.

Begin de jaren negentig werd stilaan ook de pelvische reëducatie een feit.  Aanvankelijk vooral gericht op incontinentieklachten evolueerde deze therapie véél sneller dan de pre- en postnatale kinesitherapie omwille van betere wetenschappelijke ondersteuning.

In 1995 werd de naam van de beroepsvereniging uitgebreid met het gebied van de Pelvische Reëducatie.  De naam werd dan BGKVGPR/UPKOGRP.  Dit werd bekrachtigd in het Staatsblad van 21 februari 1997 en verscheen in het SB van 28 februari 1997 (akte nr.27). 

De pre- en postnatale gymnastiek werd enorm ondergewaardeerd in de nomenclatuur en de honorering bedroeg amper 1/6 van de toenmalige courante kinesitherapie.  Men kon wel in groepjes van maximaal 5 personen “les” geven.

PRE- EN POSTNATALE KINESITHERAPIE

In 2003 werd, onder impuls van toenmalig voorzitter, Brigitte Vandenbussche, en het bestuur, de pre- en postnatale gymnastiek in de nomenclatuur vervangen door ‘pre- en postnatale KINESITHERAPIE’.  Na onderhandeling met het bestuur van AKB is toen het perinatale nummer gelijkgesteld met het courante nummer.  Pas enige tijd nadien, na een algemene vergadering van de beroepsvereniging met de ondertussen vernieuwde naam AXXON, werd het remgeld gelijkgesteld.  Wat ondertussen recent (2017) weer veranderd is!!

Vanuit kinesitherapeutisch oogpunt moet elke (zwangere en pas bevallen) vrouw vanaf dan individueel bekeken worden.  Zowel het kinesitherapeutisch onderzoek als de behandeling worden gepersonaliseerd.

Er gaat hierdoor méér aandacht naar symptomen die zwangerschapsgerelateerd zijn zoals incontinentieklachten, rugpijn, bekkenpijn, carpal tunnelsyndroom, diastase van de buikspieren, oedemen door verminderde circulatie, veneuze aderspatten,…

Zwangerschap kan ook de uitlokkende factor zijn voor andere ziektebeelden zoals zwangerschapsvergiftiging met artritisklachten als gevolg, aandoeningen van de weke weefsels,…  Het staat vast dat zwangerschap het lichaam specifieke klachten met zich meebrengt, gelukkig eerder tijdelijk maar bij sommigen ook langdurig. Het lichaam zet niet alleen uit maar verliest vaak zijn posturale stabiliteit. Een nieuw accent in de behandeling wordt ‘core stability’.

Een aantal problemen ter hoogte van de bekkenbodem vinden alvast hun oorsprong in de periode(s) van zwangerschap en bevalling!

De laatste jaren is de pre- en postnatale kinesitherapie  en de pelvische reëductie eindelijk aan een wetenschappelijk gefundeerde opgang bezig!  Er verschijnen meer en meer gerandomiseerde artikels vooral in de Scandinavische landen, Australië, Canada, Nederland maar ook in België.

In 2013 werd ook de eerste Interuniversitaire Cursus opgericht vanuit een samenwerking met de Vlaamse Universiteiten onder impuls van vooral Prof. M. Van Kampen (KULeuven), Prof. A.Vermandel (UZA) en Michelle Van Nylen (UZ Jette). BGKVGPR mocht hier mee instappen voor het luik 'Perinatale kinesitherapie'.

SAMENWERKING TUSSEN DE BEROEPSVERENIGINGEN

WCPT, World Confederation for Physical Therapy, is “de” internationale vereniging voor Kinesithérapie, waarbij 112 landen zijn aangesloten, ook België met als Parent Body AXXON.

WCPT heeft 12 subgroups, waarvan Women’s Health er 1 van is.

In 1999 werd de International Organization of Physical Therapists in Women’s Health IOPTWH, als subgroup erkend!  25 landen zijn op dit moment lid van deze subgroup.

Ook België deed een poging om zich aan te sluiten bij de subgroup IOPTWH.  Doch deze mislukte daar er enerzijds niet genoeg interesse was van bestuursleden en anderzijds slechts een klein aantal van de leden lid waren van de Parent Body, destijds AKB, nu AXXON.

Een tweede poging werd gedaan na het oprichten van BAPRA (koepel vereniging BGKVGPR, PELVIRED, GISKAP (deze laatste bestaat intussen niet meer)).  Maar ook deze keer was er weinig motivatie van bestuursleden.

Derde keer goede keer! Door het oprichten van de BCIG’S van de Parent Body AXXON, en de motivatie van de huidige bestuursleden BICAP en zijn leden, hopen we nu eindelijk onze aanvraag te kunnen indienen om lid te worden van IOPTWH.

De samenwerking binnen Bapra van BGKVGPR en Pelvired wierp zeker vruchten af. 

Al snel werd BAPRA  eind 2006 geconfronteerd met een wetsvoorstel van Min. Demotte waarin o.a. de uitbreiding van bevoegdheden van de vroedvrouwen met pelvische reëducatie mogelijk zou worden.  Elke wet die gestemd wordt, moet nadien uitvoeringsbesluiten hebben alvorens van kracht te gaan.  De Nationale Raad voor Vroedvrouwen (NRV) contacteerde de Nationale Raad voor Kinesitherapie (NRK).  De NRK zag nut in de medewerking van BAPRA! Er vonden vele onderhandelingen plaats tussen BAPRA, de voorzitter van de NRK en de voorzitter van de NRV.  Deze leidden uiteindelijk tot een afbakening van ieders domein.  De kinesitherapeuten vonden dat de vroedvrouwen vooral een verwijsfunctie hadden bij klachten van de zwangere of pas bevallen vrouw.  De uitvoeringsbesluiten van dit ministerieel voorstel werden nooit een realiteit.

Toch blijft dit dossier een stevige uitdaging vormen.  De FRV ijvert nog steeds om uitvoeringsbesluiten op te stellen, ondanks het negatieve advies van Mieke Walraevens tijdens een overleg tussen de federale raad voor kinesitherpie en de federale raad voor vroedvrouwen in 2016. De boodschap vanuit het kabinet van minister De Block was toen duidelijk: er zouden geen bijzondere beroepsbekwaamheden voor de vroedvrouwen gecreëerd worden. Educatie over de bekkenbodem zou wel opgenomen worden in de basisopleiding vroedkunde maar reëducatie of revalidatie blijft binnen het domein van de kinesitherapeuten.
Tot op heden diept BAPRA deze zaken verder uit, zowel politiek, juridisch als academisch advies zijn ontzettend belangrijk om een sterk dossier op te stellen om onze competenties te verdedigen.

BAPRA bestaat intussen uit zes bestuursleden (3 Pelvired; 3 BICAP) en is volop in onderhandelingen om over te gaan naar een BCIG (Belgian Clinical Interest Group) van Axxon.
De prioritaire doelstellingen zijn momenteel:

  • Uitwerken van een juridisch sterk dossier over de samenwerking en rolverdeling met vroedvrouwen
  • Toetreding tot IOPTHW
  • Uitwerken van een sterk dossier ter verdediging van de rol van de kinesitherapeut in het perinatale zorgpad

BIJZONDERE BEKWAAMHEID IN DE PERINATALE KINESITHERAPIE EN DE PELVISCHE REËDUCATIE

Intussen werden in 2010 door een Commissie van de Nationale Raad voor Kinesitherapie, gewerkt aan dossiers rond de bijzondere bekwaamheden.  Dit leidde tot het opstellen van 12 dossiers in bijzondere bekwaamheden.  Beide verenigingen, BGKVGPR/UPKOGRP en Pelvired, bereidden samen het dossier van hun domein tijdig voor.

De samenwerking met de Interuniversitaire Cursus zorgt er eveneens voor dat in de toekomst elke gespecialiseerde kinesitherapeut in dit domein snel zal beantwoorden aan de gevraagde normen.

6 van de 12 dossiers werden uiteindelijk goedgekeurd door de toenmalige Minister Onckelinckx.  
Sinds 01/01/2017 zijn deze erkenningen werkelijkheid. De periode met overgangsmaatregelen is ondertussen beëindigd.  Nu kan met alleen nog een aanvraag indienen na volgen van de interuniversitaire cursus en het behalen van het diploma.

BGKVGPR/UPKOGRP wordt BICAP !!!

In 2016 veranderde de naam van de vereniging.

Het kind ‘BICAP’ werd onder de doopvont gehouden.  BICAP staat voor BIrth, Core And Pelvic therapy.  Met deze naam, die je gemakkelijker in de mond neemt, willen wij een periode van vernieuwing aanvangen, alsook internationaal naar buiten treden samen met de BCIG en hopelijk toetreden tot IOPTWH.